Co determinuje nasze zachowanie

W wielu pracach poświęconych tematyce komunikacji interpersonalnej pojawia się pojęcie kontekstu społecznego. Badacze kładą na niego silny nacisk, jednak mimo to rzadko kiedy podejmują próbę dokładnej analizy tego zagadnienia. Czym tak właściwie jest kontekst społeczny, jakie elementy się na niego składają, krótko mówiąc – z czym to się je? Odkrycie tej tajemnicy pozwoli nam w pełni zrozumieć każdy proces związany z międzyludzkim komunikowaniem się.

Środowisko to podstawa

Jednym z najważniejszych elementów kontekstu społecznego, bez którego trudno byłoby toczyć dalsze rozważania jest środowisko. Tło i otoczenie, w którym w danej chwili znajduje się człowiek, znacznie wpływa na jego postrzeganie przez innych. Przykład? Idę o zakład, że wykładowca prowadzący zajęcia w pięknie oświetlonej, nowoczesnej i czystej auli będzie cieszył się większym szacunkiem niż ten, który objaśnia studentom skomplikowane zagadnienia z fizyki kwantowej w ciasnej i zalatującej stęchlizną salce. Mimo, że nie ma to nic wspólnego z jego wiedzą i sposobem przekazywania informacji. Taka już ludzka natura  -okazuje się, że nawet kształt i wielkość pokoju, a także odpowiednie oświetlenie mogą wywoływać uczucie niepokoju i rozdrażnienie. Kto bowiem chciałby uczestniczyć w zajęciach w nieprzyjaznym dla oka świetle neonówek? Choć na pierwszy rzut – nomen omen – oka wydaje się to mało prawdopodobne, mała żarówka może wywołać ciąg nieprzyjemnych następstw: irytację, w drugiej kolejności gderliwość, aż w końcu doprowadzić do kłótni i atmosfery tak ciężkiej, że nic, tylko ciąć ją nożem.

Struktura i normy społeczne, czyli jak się zachować

Najprościej strukturę społeczną można rozumieć jako sposób, w jaki dane wydarzenie jest zorganizowane. Przykładem niech będzie ślub. Zauważ, że prawie każda taka uroczystość wygląda podobnie. Ludzie zachowują się w sposób łatwy do przewidzenia, jak gdyby przestrzegali określonego kodeksu postępowania. Niektórzy z nich pełnią konkretną funkcję (np. świadek pana młodego), dlatego też ich zachowanie jest bardzo charakterystyczne. Jakiekolwiek odstępstwo wywołuje poczucie chaosu i zażenowania. Z pewnością każda (przyszła) młoda para dostaje dreszczy na samą myśl o tym, że znalazłby się śmiałek chcący zgłosić veto przeciwko ich zaślubinom. Nie można oczywiście zapomnieć o tym, że zależnie od kultury i religii, uroczystość może się diametralnie od siebie różnić, jednak niepodważalny pozostaje fakt, że uczestnicy w każdym miejscu na świecie rozpoznają “niepisane reguły gry”. Wiedzą, czego się od nich oczekuje i grają swoje role. To właśnie są normy społeczne, które można również nazwać przewodnikiem podpowiadającym, jak się zachować.

Rola godna Oscara?

Każda komunikacja między dwojgiem ludzi pozostaje pod wpływem łączących ich stosunków. Wszystko zależy od tego, czy pozostają w oficjalnej relacji (wykładowca-student,szef-pracownik itp.), czy też bliskiej zażyłości, a także czy występują między nimi różnice kulturowe, różnice płci i różnice wynikające z przynależności do określonej klasy społecznej. Pozostaje jeszcze kwestia ról społecznych, które również stanowią niezwykle ważny element kontekstu społecznego i wpływają na to, jak i co ludzie komunikują. Każda sytuacja zawiera jakieś określenie ról, których się oczekuje od jej uczestników. Z racji tego zazwyczaj łatwo wchodzimy w daną rolę, przystosowując się do okoliczności. W tym miejscu warto zauważyć, że wszystkie opisane przeze mnie części składowe kontekstu społecznego nigdy nie funkcjonują oddzielnie. Otoczenie, w jakim się znajdujemy determinuje pewną strukturę (organizację wydarzenia), struktura określa nasze zachowanie (normy) itp., itd. Podsumowując, powstaje pewien łańcuch elementów, które razem tworzą kontekst społeczny.

Autor: Katarzyna Woźniak

Studiowanie psychologii – czy to się opłaca

Studiowanie psychologii wiąże się ze sporym ryzykiem. Pomimo jednak licznych pesymistycznych opinii kierunek ten nadal uważany jest za stosunkowo prestiżowy. Świadczy o tym chociażby liczba chętnych (12 osób na jedno miejsce na Uniwersytecie Warszawskim) oraz wysokie progi punktowe (84,42 % na UW) z wyników maturalnych w 2012 roku. Mimo to zewsząd dochodzą głosy o przesyceniu rynku absolwentami psychologii. Problemy ze znalezieniem pracy dla młodych psychologów stały się chlebem powszednim. Czy oznacza to początek trudnych czasów dla adeptów „nauki o duszy” ? Dla tych, którzy nie wykażą się właściwym podejściem z pewnością tak.

Weź sprawy w swoje ręce

Współczesny rynek pracy zweryfikował marzenia wielu młodych ludzi kończących kierunki humanistyczne. W walce o posadę doświadczenie zawodowe i praktyczne umiejętności bez litości nokautują teoretyczną, abstrakcyjną wiedzę. Jak na tym polu bitwy odnajdują się studia psychologiczne? Wszystko oczywiście zależy od studiującego. Jeżeli ktoś liczy, że uczelnia wyposaży go we niezbędne na rynku pracy instrumenty i uczyni pożądanym wśród pracodawców, może mocno się rozczarować. Kluczem do sukcesu jest własna inicjatywa i szeroka, ponadobowiązkowa aktywność już od pierwszych chwil po otrzymaniu upragnionego indeksu na uniwersytecie.

Ktoś jednak powie – „jak mam być aktywny od samego początku studiów, kiedy nawet do odbycia darmowych praktyk wymagają doświadczenia i umiejętności?”.  Dla studentów psychologii odpowiedź jest jedna: III sektor Panie i Panowie.

III sektor?

Czym jest III sektor? To ogół organizacji pozarządowych (stowarzyszeń, fundacji) realizujących ważne społecznie cele oraz wypełniających luki pomiędzy działalnością instytucji państwowych a biznesem i sektorem prywatnym. Organizacje pozarządowe są wyrazem inicjatywy obywateli i służą najczęściej lokalnym społecznościom, w którym funkcjonują. Zakres ich aktywności jest naprawdę szeroki – od promocji przedsiębiorczości po opiekę nad bezpańskimi psami lub działalnością na rzecz ekologii. Wszystkie sprawy, wartości i idee, które jakaś grupa ludzi uzna ważne, mogą znaleźć swoje odzwierciedlenie w III sektorze i służyć społeczeństwu.

Organizacje pozarządowe Twoją trampoliną sukcesu

Ale jak się mają organizacje pozarządowe do psychologii? Odpowiedź jest prosta – w branży zawodów związanych z psychologią najważniejszy jest kontakt z ludźmi. Na nic zdadzą się stosy książek i setki godzin wykładów, jeśli nie będziemy potrafili nawiązać relacji z drugim człowiekiem. Organizacje pozarządowe pozwalają nabyć oraz doprowadzić do mistrzostwa umiejętności komunikacyjne i społeczne. Zgromadzony w ten sposób potencjał jest później ogromnym atutem na rynku pracy. Różnorodność pośród NGO`sów (non-governmental organizations) pozwala każdemu odnaleźć coś dla siebie. Jeśli marzy Ci się w przyszłości praca terapeuty – zostań wolonatriuszem w fundacji zajmującej się pracą z osobami uzależnionymi. Chcesz zostać coachem lub trenerem? Liczne stowarzyszenia organizujące szkolenia i działające na rzecz rozwoju osobistego pomogą Ci zrealizować swoje plany. A może uważasz, że public relations oraz reklama to właśnie coś dla Ciebie? Każda większa organizacja pozarządowa musi dbać o swój wizerunek i promocję , w związku z czym posiada odpowiednie działy oraz specjalistów do realizacji tych celów – spróbuj więc wkręcić się w ich działania. Wymieniać można długo. Jedynym ograniczeniem jest najczęściej własna wyobraźnia oraz motywacja.

Gdzie szukać? Jak zacząć?

Jeżeli przedstawione powyżej argumenty trafiają do Twojego przekonania i chciałbyś jak najwcześniej zacząć dbać o zdobycie doświadczenia zawodowego oraz praktycznych umiejętności – zacznij działać. Znajdź organizację, której działania odpowiadają Twoim zainteresowaniom i zaoferuj swoją pomoc w realizacji jej projektów. Poszukiwania najlepiej zacząć w Internecie. Sprawdź stronę www.ngo.pl, wejdź w zakładkę „Bazy” w lewym górnym rogu i skorzystaj z wyszukiwarki organizacji pozarządowych. Gdy trafisz na odpowiednie stowarzyszenie bądź fundację napisz lub zadzwoń i umów się na spotkanie.

Dbaj o swój rozwój zawodowy, nawiązuj kontakty i wzbogacaj CV – bądź pewien, że to zaprocentuje.

 Autor: Michał Szymański