Milczenie jest złotem, czyli o komunikacji niewerbalnej


Wiadomo, że komunikowanie się interpersonalne to nie tylko słowa, ale również gesty, mimika, postawa, czyli to wszystko, co nazywamy komunikacją niewerbalną. Dość łatwo odczytać dane sygnały, jednak często nie do końca wiadomo, na czym polega ich rzeczywiste oddziaływanie. Czy wszystkie są jednakowo zrozumiałe? Akwizytor próbujący sprzedać nam odkurzacz najnowszej generacji uzbrojony jest zazwyczaj w uśmiech potrafiący roztopić nawet najbardziej skąpe serce, jednak czy jest on naprawdę szczery? Jakie sygnały niewerbalne towarzyszą oczywistemu kłamstwu?

Kłamca, kłamca

W większości wypadków udawania występujących między interlokutorami, istnieje raczej unikanie myśli lub powstrzymywanie emocji niż celowe mówienie nieprawdy. Nie zmienia to faktu, że pewne elementy komunikacji niewerbalnej to oczywiste sygnały świadczące o tym, że ktoś kłamie podczas rozmowy. Aby nadać większego dramatyzmu ich analizie, rozważę je na przykładzie rozmowy kwalifikacyjnej. Najczęściej wśród kandydatów można zaobserwować zbyt kurczowe trzymanie się krzesła, drapanie się po nosie oraz uśmiechanie się, bez podnoszenia brwi. Te zachowania nie wynikają bynajmniej ze stresu (choć ten zapewne też daje się we znaki), a z mówienia nieprawdy. Są one próbą zamaskowania tego, że zwyczajnie – mówiąc mało elegancko – wciskamy przyszłemu pracodawcy kit. Innym sygnałem, który zwraca uwagę jest nasilenie gestykulacji. Oznacza to, że osoba próbuje zrzec się odpowiedzialności za wszystko, o czym mówi się w trakcie rozmowy. Bardzo niewiele osób prowadzących rozmowy kwalifikacyjne potrafi jednak zauważyć sygnały świadczące o kłamstwie. Dla poszukujących pracy to z pewnością dobra wiadomość.

Jak przyciągnąć uwagę?

To nie koniec dobrych wiadomości. Istnieją elementy komunikacji niewerbalnej, które umożliwiają kontrolę nad tym, która z części Waszego przekazu będzie najlepiej zapamiętana przez inne osoby. Gdy dotrzecie już do komunikatu, na którego podkreśleniu najbardziej Wam zależy, podnieście prawą rękę do prawego oka (zakładając, że jesteście praworęczni). Kiedy dłoń znajdzie się na wysokości oka, powtórzcie ważną informację, którą chcecie przekazać pozostałym. Ten prosty gest potrafi zdziałać cuda. Rozmówca będzie śledził ruch Waszej ręki, a to z kolei zmusi go do nawiązania z Wami kontaktu wzrokowego. Kiedy już go nawiążecie, powtórzenie informacji spotęguje jego znaczenie i pozwoli mieć pewność, że będzie on zapamiętany. Proste? A jakie skuteczne. Inna niewerbalna sztuczka pomoże skupić na sobie uwagę w analogicznej sytuacji: kiedy to Wy jesteście słuchaczami. Jednocześnie, bez wszczynania dyskusji pozwoli na zdemaskowanie ewentualnego kłamcy. Wystarczy, że w trakcie rozmowy odchylicie się lekko na krześle czy fotelu i zaczniecie pocierać brodę. Najprawdopodobniej w tym momencie Wasz rozmówca zmieni kierunek rozmowy, chcąc ratować sytuację. Ten gest zostanie bowiem przez niego odczytany jako sygnał, że nie zgadzacie się z tym, co właśnie powiedział.

Płynność kulturowa

Na koniec kilka słów o zjawisku zwanym „płynnością kulturową”, którego używa się opisując osobę nie tylko posługującą się obcym językiem, ale również zachowującą się w sposób właściwy dla swojego pochodzenia. Każdy naród ma własne, zakodowane w tradycji reakcje i zachowania. W związku z tym tak ważne jest, aby przed wyprawą do innego kraju zapoznać się z najważniejszymi obyczajami mieszkańców. To pozwoli uniknąć popełnienia miażdżącego faux pas, które na zawsze pozostanie w pamięci wzburzonych obywateli. Pół biedy, jeśli wpadka jest „tylko” żenująca, ale co wtedy, gdy zostanie zinterpretowana jako rozmyślnie obraźliwa? Najprostszy przykład to zachowanie w świątyniach na Bliskim Wschodzie, do których nie wolno wchodzić z odsłoniętymi ramionami i kolanami. Złamanie tej zasady jest bardzo źle postrzegane, podobnie jak zaczepianie kobiet, dlatego jeśli chcecie zapytać o drogę, lepiej poproście o pomoc mężczyznę. Różnorodność komunikatów niewerbalnych sprawia, że trzeba być przygotowanym na borykanie się z niejasnościami nie tylko w naszej rodzimej kulturze, ale na całym świecie. Jest to nieodłączny element tak elastycznego systemu, jakim jest mowa ludzka.

Autor: Katarzyna Woźniak

Author: Katarzyna Woźniak

Z wykształcenia dziennikarka. Wielka pasjonatka języka polskiego i uważna obserwatorka rzeczywistości. Kobieta pisząca, która żadnego tematu się nie boi

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *